Vrouwen in STEM: betekenis, velden en topbanen

We weten allemaal dat meisjes en jongens op school nog steeds niet dezelfde STEM-vakken kiezen, maar de cijfers laten zien dat de kloof tussen het aantal vrouwen dat een bètatechnische opleiding afrondt (35%) en het aantal dat daadwerkelijk in een STEM-baan werkt (26%) extra groot is. In deze gids ontdek je precies wat ‘vrouwen in STEM’ betekent, welk vakgebied de meeste vrouwen aantrekt en welke banen het best betalen.

Vrouwen in STEM-werkkracht: 26% ·
Vrouwen onder STEM-afgestudeerden: 35% ·
Vrouwen als ICT-specialisten: 20% ·
Best betaalde STEM-baan (petroleumingenieur): gem. €120.000 per jaar

De kerncijfers over vrouwen in STEM zijn als volgt:

Welk STEM-veld heeft de meeste vrouwen?

Welke STEM-disciplines hebben de hoogste vrouwelijke vertegenwoordiging?

Niet elk STEM-veld is gelijk als het op gendergelijkheid aankomt. Uit gegevens van de Equal Employment Opportunity Commission (EEOC) in haar Special Topics Report blijkt dat vrouwen het sterkst vertegenwoordigd zijn in de levenswetenschappen – denk aan biologie, gezondheidswetenschappen en farmacie. In deze disciplines kan het aandeel vrouwen oplopen tot boven de 50% bij instroom, hoewel het in de werkende beroepsbevolking daalt.

• Levenswetenschappen: hoogste vrouwelijke participatie, met vaak een evenwichtige man-vrouwverhouding in jongere leeftijdsgroepen.
• Wiskunde en natuurwetenschappen: in de EU is 23% van de afgestudeerden vrouw, volgens OCW in Cijfers (ministerie van Onderwijs).
• Informatica: 29% vrouwelijke afgestudeerden in de EU – een stijging, maar nog ver van gelijkwaardig.
• Engineering: het laagste percentage vrouwen, vaak onder de 20%.

Het patroon: naarmate een STEM-veld dichter bij menselijke gezondheid en zorg staat, stijgt het aandeel vrouwen. Dit betekent niet dat technische vakken inherent onaantrekkelijk zijn voor vrouwen – eerder dat maatschappelijke verwachtingen en vroege studiekeuzes een grote rol spelen.

Wat zijn de percentages per veld?

Vijf cijfers, één patroon: hoe ‘harder’ de techniek, hoe lager het percentage vrouwen.

Het patroon: naarmate een STEM-veld dichter bij menselijke gezondheid en zorg staat, stijgt het aandeel vrouwen. Dit betekent niet dat technische vakken inherent onaantrekkelijk zijn voor vrouwen – eerder dat maatschappelijke verwachtingen en vroege studiekeuzes een grote rol spelen.

Wat betekent vrouwen in STEM en hoe kan het eruitzien?

Wat houdt STEM precies in?

STEM is een acroniem dat de vier pijlers van de moderne technologie en wetenschap samenvat: Science (wetenschap), Technology (technologie), Engineering (techniek) en Mathematics (wiskunde). Het is meer dan een lijstje vakken – het is de motor achter vrijwel elke innovatie van de afgelopen decennia.Bron: Wikipedia (STEM-definitie).

• Science: biologie, scheikunde, natuurkunde, aardwetenschappen.
• Technology: informatica, data science, AI, softwareontwikkeling.
• Engineering: civiele techniek, elektrotechniek, werktuigbouwkunde, chemische technologie.
• Mathematics: statistiek, toegepaste wiskunde, operationeel onderzoek.

Wat betekent het om een vrouw in STEM te zijn?

“Vrouw in STEM” zijn betekent dat je werkt of studeert in een van deze vier domeinen – maar het betekent ook dat je deel uitmaakt van een minderheid. Wereldwijd is slechts 26% van de STEM-werkkracht vrouw, volgens StemWomen.com. In Nederland is de situatie zelfs opvallend slecht: het land staat op de 30e plek van de EU voor vrouwelijke STEM-participatie, zoals Dutch IT Leaders meldt op basis van Europese statistieken. Een vrouw in STEM kan onderzoeker zijn aan een universiteit, ingenieur bij een techbedrijf, data-analist bij een bank, of softwareontwikkelaar bij een startup.

‘Vrouwen maken nu 26% uit van de STEM-werkkracht, een geleidelijke stijging ten opzichte van voorgaande jaren.’

— StemWomen.com

Wat is de best betaalde STEM-baan?

Wat zijn de top 5 best betaalde STEM-banen?

Niet alle STEM-banen betalen even goed – het verschil tussen de best en slechtst betaalde functies kan oplopen tot een factor drie. Petroleumingenieur staat steevast bovenaan de loonlijsten, met een gemiddeld jaarsalaris van circa €120.000, volgens gegevens van het U.S. Bureau of Labor Statistics. Daarna volgen functies waarin data-analyse en softwareontwikkeling centraal staan.

• Petroleumingenieur: gem. €120.000 per jaar.
• Datawetenschapper: gem. €90.000 – €110.000 per jaar.
• Softwareontwikkelaar: gem. €80.000 – €100.000 per jaar.
• Luchtvaartingenieur: gem. €85.000 – €105.000 per jaar.
• Chemisch ingenieur: gem. €75.000 – €95.000 per jaar.

In Nederland zijn er ook goed betalende STEM-banen zonder diploma – best betaalde banen zonder diploma in Nederland kunnen een alternatief zijn.

Verschillen salarissen per geslacht binnen STEM?

Ja, en de loonkloof is hardnekkig. Uit het EEOC Special Topics Report blijkt dat vrouwen in STEM gemiddeld minder verdienen dan mannen, zelfs binnen dezelfde functiecategorieën. De kloof is het grootst in engineering en IT, waar mannen vaker in hogere salarisschalen zitten. In de levenswetenschappen is het verschil kleiner, maar nog steeds aanwezig.

De beste betaalde STEM-banen zijn vaak dezelfde banen waarin vrouwen het zwaarst ondervertegenwoordigd zijn. Een vrouw die voor een dergelijke baan kiest, doet dat ondanks, niet dankzij, de loonkloof en de cultuurverschillen.

Waarom is vrouwen in STEM belangrijk?

Wat zijn de voordelen van diversiteit in STEM?

Diversiteit is geen nice-to-have, maar een economische noodzaak. Uit onderzoek van UNESCO blijkt dat diverse teams betere producten opleveren dan homogene teams. Wanneer een team alleen uit mannen bestaat, worden producten – van medische apparatuur tot software – ontworpen voor een mannelijke standaard, met soms fatale gevolgen. Denk aan auto-airbags die zijn getest op mannelijke dummy’s, of algoritmes die vrouwen discrimineren in sollicitatieprocessen.

• Innovatie: diverse teams genereren 15-20% meer patenten, volgens UNESCO.
• Productkwaliteit: producten getest door diverse groepen hebben minder biases en falen minder vaak.
• Economische groei: meer vrouwen in STEM verhoogt het BBP, omdat de vaardighedenkloof kleiner wordt.

Hoe draagt gendergelijkheid bij aan innovatie?

Het mechanisme is simpel: als de helft van de bevolking systematisch wordt uitgesloten van technische beroepen, mis je de helft van de mogelijke oplossingen. Volgens het EEOC-rapport leidt een hoger aandeel vrouwen in R&D-teams tot meer geciteerde publicaties en vaker geregistreerde patenten. In Nederland, waar het percentage vrouwen in onderzoeksposities met 25,4% het laagst van de EU is, ligt hier een enorme kans.

‘Het rapport benadrukt de ondervertegenwoordiging van vrouwen in STEM en geeft aanbevelingen voor gerichte wervings- en retentiestrategieën.’

— EEOC Special Topics Report

Het gevolg: als Nederland en België de genderkloof in STEM dichten, kunnen ze rekenen op een hogere innovatieproductiviteit en een kleinere afhankelijkheid van buitenlandse techwerkers.

Wat zijn de statistieken over vrouwen in STEM?

Hoeveel vrouwen studeren STEM?

Het aantal vrouwen dat een STEM-opleiding volgt, stijgt – maar langzaam. Wereldwijd is 35% van de STEM-afgestudeerden vrouw, volgens UNESCO-data uit 2022. In Nederland studeerden in 2020 bijna 6.000 vrouwen af in een STEM-richting, maar dat was slechts 27% van het totaal, zoals Trends.be rapporteert. Het aantal vrouwelijke STEM-studenten in Nederland verdubbelde wel van 16.500 in 2010 naar 30.000 in 2018, aldus UNESCO Nederland.

• Wereldwijd: 35% van STEM-afgestudeerden is vrouw (UNESCO, 2022).
• Nederland: 27% van STEM-afgestudeerden is vrouw (2020, Trends.be).
• EU-27: 23% van wiskunde/natuurwetenschappen en 29% van informatica-afgestudeerden is vrouw (OCW in Cijfers).
• Nederland en België scoren onder het EU-gemiddelde in deze categorieën.

Wat is het aandeel vrouwen in de STEM-werkkracht?

Hier wordt de kloof pas echt zichtbaar. Waar 35% van de STEM-afgestudeerden vrouw is, daalt dat aandeel op de werkvloer naar 26%. Dit effect – de ‘leaky pipeline’ – is vooral sterk in Nederland en België. In de ICT-sector is slechts 20% van de specialisten vrouw, volgens Eurostat (2024). In de VS is het aandeel vrouwen in de STEM-werkkracht 34%, zoals gerapporteerd door King’s College London.

Wat dit betekent: de statistieken zijn onverbiddelijk. Hoe hoger op de carrièreladder, hoe minder vrouwen. In Nederland is het percentage vrouwen onder hoogleraren 20,9% (2017, UNESCO Nederland). De academische staf is wel diverser geworden: van 35% in 2005 naar 45% in 2016. Maar dat vertaalt zich nog niet naar de top.

Voor een breder perspectief op de uitdagingen en kansen is het interessant om de statistieken over vrouwen in STEM-gebieden te vergelijken met die in andere landen.

Veelgestelde vragen